– Tăng M-24 Chaffee – những nhân chứng lịch sử vẫn rải rác khắp vùng Mường Thanh. Đây là chiến tăng do Mỹ sản xuất viện trợ cho Pháp tại Đông Dương.
M-24 thuộc dòng xe tăng hạng nhẹ do Mỹ sản xuất để thay thế xe tăng hạng nhẹ M-5 trong thế chiến lần hai. Sở dĩ nó có thêm biệt danh Chaffe là để tưởng nhớ đến vị tướng Adna R. Chaffe, người đã có công phát triển M-24 trong quân đội Mỹ.
Tổng trọng lượng của xe khoảng 18 tấn, dài 5,56 m (bao gồm cả chiều dài pháo chính), cao 2,77 m và rộng 3 m. Toàn thân xe được bọc giáp dày 9 – 25 mm. Với lớp giáp này thì chiếc M – 24 gần như không thể chống lại các cuộc tấn công của xe tăng Đức hoặc vũ khí chống tăng.
Kíp lái của M-24 gồm 5 người: trưởng xe, lái xe, phụ lái, pháo thủ và nạp đạn. Trong đó, ở đằng trước xe, người ngồi bên trái là lái xe, bên phải là người phụ lái kiêm liên lạc. Trong tháp pháo thì người nạp đạn và pháo thủ ngồi bên phải, còn trưởng xe ngồi bên trái.
Hỏa lực chính của M-24 là pháo cỡ 75mm M6 với 48 viên đạn. Ngoài ra, có một súng máy 12,7 mm (440 viên đạn) trên nóc tháp pháo và hai súng máy cỡ 7,62 mm (3.750 viên đạn).
M-24 trang bị động cơ Cadillac 44T24 tám xi lanh, 300/220 mã lực. Xe có tầm hoạt động khoảng 160 km và tốc độ hành trình trên đường bằng 56 km/h, trên đường ghồ ghề 40 km/h. Sau thế chiến thứ hai, M-24 được Mỹ viện trợ cho các nước đồng minh, trong đó có Pháp.
Trong chiến dịch Điện Biên Phủ, quân Pháp có một đại đội 10 chiếc M-24, được tháo rời và vận chuyển bằng đường không lên lòng chảo nay nhằm hỗ trợ hỏa lực cho bộ binh. Hầu hết những chiếc M-24 tại Điện Biên Phủ bị hỏa lực của Đại đoàn công pháo 351 và bộ đội ta tiêu diệt.
Binh Nghiệp Việt Nam 
