Binh Nghiệp Việt Nam 
(Quốc phòng Việt Nam)
–
An-24 và Il-118 đã được Việt Nam sử dụng cho vận tải dân sự khi ngành hàng không còn do Bộ quốc phòng quản lý.
An-24 Coke
 |
| Máy bay chở khách hạng nhẹ An-24 của Việt Nam |
Antonov An-24 (NATO gọi bằng cái tên Coke) là loại máy bay chở khách thân hẹp, sản phẩm của phòng thiết kế Antonov. Chiếc An-24 thực hiện chuyến bay đầu tiên vào tháng 4/1960, ra mắt năm 1963 và được sản xuất hàng loạt trong giai đoạn 1963 – 1978 với tổng số 1.367 chiếc (gồm cả bản copy Y-7 của Trung Quốc).
An-24 được thiết kế với mục đích thay thế loại máy bay chở khách Il-14 trên các đường bay ngắn và trung bình. Thiết kế của An-24 chú trọng tới khả năng hoạt động trên các đường băng chất lượng kém, kể cả đường băng chưa được chuẩn bị tại các vùng hẻo lánh.
Chiếc máy bay vận tải này có kíp lái 3 – 4 người cùng sức tải 52 hành khách; chiều dài 23,53 m; sải cánh 29,2 m; chiều cao 8,32 m; trọng lượng rỗng 13.300 kg, trọng lượng cất cánh tối đa 21.000 kg.
Máy bay được trang bị 2 động cơ cánh quạt Ivchenko AI-24A công suất 2.820 mã lực (750 kW) mỗi chiếc cho tốc độ tối đa 500 km/h, trần bay 6.000 m, tầm bay 2.400 km với tối đa nhiên liệu hoặc 550 km khi mang tối đa trọng tải.
 |
| Chiếc An-24 mang số hiệu VN-B khi thuộc Hàng không Việt Nam |
Chiếc An-24 đầu tiên của Việt Nam là do Liên xô viện trợ mang số hiệu VN-1094 (sau đổi thành VN-B234). Sau đó Cộng hòa Dân chủ Đức đã chuyển giao thêm cho Việt Nam tổng cộng 6 chiếc AN-24 cũ trong giai đoạn 1975 – 1978, chúng mang số hiệu VN-B224 (sau đổi thành VN-B235), VN-B226, VN-B228, VN-B230, VN-B232 và VN-1095 (sau đổi thành VN-B244).
Trong quá trình sử dụng, vào tháng 3/1979 chiếc An-24 của Hàng không Việt Nam chở đoàn cố vấn quân sự Liên Xô đã gặp nạn khi hạ cánh xuống sân bay Đà Nẵng, 6 người gồm phi công, các chuyên gia Liên Xô và thiếu tướng không quân Malyn thiệt mạng. Ngoài ra còn có một vụ không tặc bất thành xảy ra trên chuyến bay An-24 số hiệu VN-B226 ngày 7/2/1979 chặng Gia Lâm – Đà Nẵng – Tân Sơn Nhất.
Do quá cũ nên toàn bộ số An-24 của Việt Nam đều đã ngừng hoạt động từ lâu, thay thế vai trò của chúng trên các chặng bay ngắn là loại ATR-72 hiện đại do châu Âu sản xuất.
Il-18 Coot
 |
| Máy bay vận tải hành khách hạng trung Il-18 của Việt Nam |
Ilyushin Il-18 (NATO gọi bằng cái tên Coot) là loại máy bay chở khách hạng trung 4 động cơ cánh quạt thực hiện chuyến bay đầu tiên ngày 4/7/1957. Il-18 được sử dụng phổ biến trên thế giới trong nhiều thập niên với tổng số hơn 800 chiếc sản xuất trong khoảng thời gian 1957 – 1978.
Khung thân máy bay Il-18 được cấu tạo bởi vật liệu cứng, nặng, độ bền rất cao, có thể đạt dự trữ hành trình đến hơn 45.000 giờ bay cho nên nhiều chiếc vẫn còn hoạt động cho tới tận ngày nay. Nó được thiết kế theo yêu cầu của Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô nhằm thay thế các loại máy bay thế hệ cũ và tăng kích thước đội tàu bay vận tải dân sự.
Il-18 có phi hành đoàn 6 – 9 người; chiều dài 37,4 m; sải cánh 37,9 m; đường kính thân 3,5 m; chiều cao 10,17 m; trọng lượng rỗng 35.000 kg; trọng lượng cất cánh tối đa 64.000 kg.
Máy bay được trang bị 4 động cơ turbine cánh quạt Ivchenko AI-20 công suất 3.169 kW (4.250 mã lực) mỗi chiếc cho tốc độ tối đa 675 km/h, tầm bay 6.500 km, trần bay 10.000 m, sức chứa 65 – 120 hành khách (tùy thuộc phiên bản).
 |
| Trong một thời gian dài Il-18 chính là loại máy bay chở khách lớn nhất của Hàng không Việt Nam |
Việt Nam được Liên Xô viện trợ chiếc Il-18 đầu tiên (phiên bản V) mang số hiệu 195 vào đầu thập niên 1970, chiếc máy bay này đã được lựa chọn làm chuyên cơ phục vụ các chuyến công tác nước ngoài của lãnh đạo Đảng và Nhà nước.
Tổng cộng Việt Nam nhận từ Liên Xô 4 chiếc Il-18 mang số hiệu từ 195 đến 198. Sau ngày đất nước thống nhất, những chiếc Il-18 trên được chuyển giao cho Hãng hàng không quốc gia Việt Nam quản lý, máy bay được sơn lại và số hiệu có thêm các chữ cái VN-B.
Toàn bộ phi đội Il-18 của Việt Nam đã được “nhận sổ hưu” từ cuối thập niên 1980 để nhường chỗ cho những chiếc phản lực Tu-134 và sau đó là Boeing cùng Airbus hiện đại hơn.
Tùng Dương
